หลังจากใช้เวลาหลายปี ในที่สุด ก็ได้เปิดตัว Thailand Performing Art Report อย่างเป็นทางการ มันไม่ใช่แค่การปล่อย “รายงาน” แต่คือการปล่อย “ความตั้งใจ” ที่ใช้แรงใจ แรงเวลา และแรงคน อย่างเต็มที่
สิ่งหนึ่งที่อยากบอกตั้งแต่ต้นคือ… ข้อมูลในรายงานฉบับนี้ อาจไม่ได้ “ครบ 100%” แต่เราเชื่อว่า มันใกล้เคียงที่สุดเท่าที่จะทำได้ เชื่อว่าครอบคลุม เกินกว่า 90% ของการแสดง ที่มีการ PR ลงเพจ และมีจำหน่ายในเว็บไซต์ขายบัตรต่างๆ
ทำไมถึงเริ่มโปรเจกต์นี้?
ย้อนกลับไปตอนมัธยมที่เราได้รู้จักกับละครเวที การแสดง แล้วได้รู้มารู้จักกับ Community ฝั่งคนทำละคร จนมีโอกาสได้ร่วมงานกับ The Showhopper ในฐานะ Product Manager ที่ได้ดูแลและพัฒนาระบบในการเก็บรวบรวมการแสดงที่เกิดขึ้นในไทย ซึ่งแม้ตอนนี้โปรเจกต์นี้จะถูกพักไปแล้ว แต่ก็รู้สึกว่ามันเป็นระบบและไอเดียที่ดี และเข้าใจถึงปัญหาที่บางครั้งคนอยากดู แต่ข้อมูลกระจัดกระจายและหาการแสดงยาก เลยมีการเก็บข้อมูลลงระบบมาโดยตลอด และปีที่แล้ว (2024) ก็ตั้งใจที่จะเก็บข้อมูลการแสดงให้ได้มากที่สุด แล้วตั้งเป้าว่าอยากเอามาทำ Report เพื่อแสดงให้เห็นถึง stat อะไรบางอย่างของอุตสาหกรรมนี้
วิธีการเก็บข้อมูลที่ต้อง “Manual” ล้วนๆ
โปรเจกต์นี้ไม่ได้ใช้ระบบ API ไม่ได้มี Big Data อะไร fancy เนื่องจากมันไม่ได้มีระบบไหนที่มีข้อมูลนี้อยู่ เลยต้องใช้วิธีเดิมๆ ที่ต้องอาศัย “ตา” และ “ใจ” ที่ต้องไล่เก็บข้อมูลเองทั้งหมด โดยแบ่งเป็น 3 ส่วนคือ
- ไล่ list เพจที่เกี่ยวกับการแสดงกว่า 30 เพจ (รวมเพจละครนศ.ด้วย)
- เข้าไปเช็คแพลตฟอร์มขายบัตรทุกสัปดาห์ เช่น Thai Ticket Major, Ticketmelon
- ค้นหา keyword ในช่องค้นหาของ Facebook แล้วไล่ประวัติ
ซึ่ง Challenge ในการเก็บข้อมูลค่อนข้างเยอะคือ หลายๆ การแสดงไม่มี keyword ว่า “ละครเวที” หรือ “การแสดง” เลย เราต้องดูโปสเตอร์ ดูชื่อ ดูภาพ แล้วเข้าไปดูรายละเอียดเอง ถึงจะรู้ว่าใช่ บางเรื่องเจอเพราะเพจ PR ช่วยแชร์ บางเรื่องรู้ตอนมันปิดการแสดงไปแล้ว บางเรื่อเจอจากคนในวงการที่รู้จักที่แชร์มา ทั้งหมดนี้ยิ่งตอกย้ำว่า “ข้อมูลศิลปะการแสดงในไทย ยังขาดศูนย์กลาง”
ทำไมจึงต้องทำรายงานนี้?
บอกก่อนว่า รายงานนี้ไม่ได้แสวงหารายได้หรือกำไรนะคับ แต่เราเป็นหนึ่งในคนดูที่เราถือข้อมูลแล้วเราอยากนำเสนอออกมาให้เห็นว่าในอุตสาหกรรมนี้แม้เล็กแต่ก็มีความน่าสนใจ อยากให้ถูกผลักดันและเป็นที่รู้จักมากกว่านี้ อยากให้คนเห็นว่าในแต่ละปีมีการแสดงให้ดูที่มันหลากหลายและมากกว่าที่คิด และมีศิลปินมากมายที่สร้างผลงานคุณภาพโดยที่คนอาจยังไม่รู้
ต้องขอบคุณพาร์ตเนอร์ที่ทำให้รายงานเล่มนี้เกิดขึ้นได้ ขอบคุณทางคุณหยงและ wisesight ที่เป็นพาร์ทเนอร์ที่ดีและมา Support ช่วยวิเคราะห์ในฝั่ง Social Media แม้ศิลปะการแสดงเป็นอุตสาหกรรมเล็กกว่าอุตสาหกรรมอื่นๆ ซึ่งทำให้เห็นหลายประเด็นมากขึ้น หนึ่งในประเด็นที่เห็นเหมือนกันกับข้อมูลสถิติคือด้าน keyword การแสดงส่วนใหญ่แทบไม่ติด hashtag หรือ keyword สำคัญเกี่ยวกับการแสดงทำให้เสียงที่เล็กอยู่แล้วยิ่งหายากไปอีก มองว่าตรงนี้การแสดงสามารถนำไป Improve เรื่องการ PR ได้
ขอบคุณทางพี่เต๋ Showhopper ที่ Support ระบบและ server สำหรับเก็บข้อมูล ทำให้มีระบบในการจัดการและเก็บข้อมูลได้อย่างเป็นระบบ (แม้เซฟจะออกมาแล้ว แต่ยังให้เข้าไปใช้งานระบบได้) จริงๆ บนระบบเราสามารถเก็บได้ลึกและละเอียดมาก อย่างข้อมูลบุคลากรในวงการในแต่ละการแสดง เก็บได้ถึงตำแหน่ง ชื่อจริง ชื่อในวงการ แล้วลิงก์เป็นฐานข้อมูล trace back กลับไปได้ว่าใครเคยแสดงเรื่องใดบ้าง แต่ข้อมูลส่วนนี้เป็นส่วนที่หนักที่สุด เพราะ 1. ต้องใช้คนมากรอกข้อมูลที่เยอะมาก 2. มีเพียงบางการแสดงที่มีสูจิบัตร หรือลงโพสรายชื่อ
แล้วอะไรคือสิ่งที่อยากทำต่อ?
เซฟมองว่ารายงานนี้เป็นแค่จุดเริ่มต้นเท่านั้น… เป็นโปรเจกต์ที่ทำเพราะอยาก support วงการนี้ ทำด้วยใจจริงๆ มันยังมีอีกหลายๆส่วนที่ถ้าได้ทีมงานมาทำจะได้ข้อมูลที่สมบูรณ์มากขึ้น (ปีนี้เก็บคนเดียว 😭) และมีมิติมากขึ้น ลึกมากกว่าแค่ stat ทั่วไป อาทิเช่น
- อยากเก็บข้อมูลให้ครบกว่านี้
- อยาก track ข้อมูลบุคลากรในวงการให้ละเอียดขึ้น (เพราะศิลปินคือน้ำหนักสำคัญของงาน) เพราะจริงๆเรามีนักแสดงและทีมงานที่มีคุณภาพ ที่ทำการแสดงดีๆออกมา ตรงนี้ถ้าเก็บข้อมูลได้ เราน่าจะเห็นในมิติเรื่องบุคลากรที่น่าสนใจด้วย เหมือนเวลาที่เราดูหนังหรือซีรีย์ แล้วเราไปดูเพราะนักแสดงที่เคยเล่นเรื่องก่อนหน้า
- เม็ดเงินในอุตสาหกรรม ทั้งในมุมของมูลค่าการลงทุน/การสร้ายได้ ตรงส่วนนี้ถ้าได้ข้อมูลจากศิลปินหรือค่ายต่าง ๆ มา ทางภาครัฐ, Ventures, Investor น่าจะ support ได้มากขึ้น
อยากให้เกิดความร่วมมือจากหลาย party และผลักดันอุตสาหกรรมนี้ ให้เติบโตมากกว่านี้
สำหรับใครที่ได้อ่านแล้วรู้สึกว่ามันมีส่วนไหนที่มองว่าเติมเต็มให้สมบูรณ์ได้ในปีหน้า ทักเข้ามาพูดคุยหรือ support กันได้เลยครับ อาทิเช่น ข้อมูลตรงไหนที่มองว่าขาด แล้วอยากมาช่วยเติมเต็มในปีหน้า หลักๆ โปรเจกต์นี้อยากได้แรงคนเข้ามา support และยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือคับ เพราะปีที่ผ่านมาเก็บข้อมูล วิเคราะห์ และขึ้น report ด้วยตัวเองเกือบทั้งหมด เชื่อว่าถ้าเรารวมกันน่าจะได้ข้อมูลที่ดีกว่านี้ 💕
เข้าไปอ่านรายงานฉบับเต็มได้ที่ https://dataechooo.com/thai-performing-arts/
